الشيخ أبو الفتوح الرازي
268
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
و امّا حدّ روى بنزديك ما از آن جا كه موى سر باشد تا محادر موى زنخدان بر درازنا و پهنا چندان كه انگشت مهين و ميانين بر او بگردد و هر چه از آن خارج باشد از روى نيست و شستن آن واجب نيست و فقها در طول ما را موافقت كردند و در عرض گفتند از گوش تا گوش جز مالك كه او گفت : آن سپيدى كه ميان موى و ميان گوش باشد از روى نيست . و زهرى گفت : آنچه برابر چشم نگريده ( 1 ) باشد از گوشت ( 2 ) ، شستن آن واجب بود . و اما آب راندن بر آنچه فرو گذاشته بود از محاسن ( 3 ) واجب نيست بنزديك ما نه از طول و نه از عرض و اين مذهب ابو حنيفه است و يك قول شافعى و اين قول اختيار مزنى است و آب به اصول مويها رسانيدن از محاسن و ابرو و شارب واجب نيست و مذهب ابو حنيفه همچنين است و شافعى گفت واجب است و تخليل اللَّحيه واجب نيست بنزديك ما . و مذهب شافعى آن است كه خلال كردن محاسن را سنّت است و اسحاق و ابو ثور و مزنى گفتند واجب است و ابو حنيفه را دو قول است يكى آن كه آب بر ظاهر موى راندن واجب است و دگر آن كه بر ربع [ 369 - پ ] محاسن واجب است و جماعتى دگر گفتند : هر چند ظاهر است چشم را و داخل نيست چون دهن و بينى از آغاز موى سر تا محادر ( 4 ) موى زنخ و از گوش تا گوش از روى است و آب بر او راندن واجب باشد و آنچه در زير موى است از موى سر كه فرو گذاشته بود و در زير موى محاسن از روى نيست و عرض از گوش تا گوش گفتند و اين قول ابراهيم النخعىّ است و مغيره و حسن بصرى و ابن سيرين و شعبى و زهرى و ربيعه و قتاده و القاسم بن محمّد و عبد اللَّه عبّاس و عبد اللَّه عمر و اين مذهب ماست جز كه در عرض خلاف افتاد و عبد اللَّه عمر و قتاده و حسن گفتند : گوشها از سر است در حدّ روى نيايد و گروهى دگر گفتند : از موى سر تا كنارهء زنخدان و از گوش تا گوش از روى است ظاهرا و باطنا و اين روايت نافع است از عبد اللَّه عمر و ابو موسى اشعرى و مجاهد و عطا و حكم و سعيد جبير و طاووس و ابن سيرين و انس مالك و ابو ايّوب و ابو امامه و قتاده و
--> ( 1 ) . تب ، لت : نگرنده . ( 2 ) . وز ، تب ، آج ، لب ، مر : گوش ، لت : روى . ( 3 ) . آج ، لت آب بر او راندن . ( 4 ) . آج : مجاور .